09.10.2018

Կարդում ենք գրաբար.

Զայսու ժամանակ միաբանեալ Ալանք լեռնականօքն ամենայնիւ, յինքեանս արկանելով եւ զկէս Վրաց աշխարհին` մեծաւ ամբոխիւ տարածեալ ընդ աշխարհս մեր: Ժողովէ եւ Արտաշէս զիւրոց զօրացն բազմութիւն, եւ լինի պատերազմ ի մէջ երկոցունց ազգացն քաջաց եւ աղեղնաւորաց: Սակաւ ինչ տեղի տայ ազգն Ալանաց, եւ գնացեալ անցանէ ընդ գետն մեծ Կուր, եւ բանակի առ եզերբ գետոյն ի հիւսիսոյ եւ հասեալ Արտաշէս բանակի ի հարաւոյ, եւ գետն ընդ մէջ նոցա:

Բայց քանզի զորդի Ալանաց արքային ձերբակալ արարեալ զօրացն Հայոց ածեն առ Արտաշէս` զխաղաղութիւն խնդրէր արքայն Ալանաց, տալ Արտաշիսի զի՛նչ եւ խնդրեսցէ. եւ երդմունս եւ դաշինս ասէր հաստատել մշտնջենաւորս, որպէս զի մի՛ եւս մանկունք Ալանաց ասպատակաւ հինից ելցեն յաշխարհս Հայոց: Եւ չառնուլ յանձն Արտաշիսի առ ի տալ զպատանին` գայ քոյր պատանւոյն յափն գետոյն ի դարաւանդ մեծ, եւ ի ձեռն թարգմանաց ձայնէ ի բանակն Արտաշիսի:

  1. Կարդա այսպես. 
    երդմունս — երդմունըս
    յաշխարհս — հաշխարհըս
    յանձն — հանձն
    յափն — հափըն
    յինքեանս — հինքյանս
    միաբանեալ — միաբանյալ
    տարածեալ — տարածյալ
    գնացեալ — գնացյալ
    հասեալ — հասյալ
    արարեալ — արարյալ
    զիւրոց — զյուրոց
    բազմութիւն — բազմություն
    զխաղաղութիւն — ըզխաղաղություն
    գետոյն — գետույն
    քոյր — քույր
    պատանւոյն — պատանվույն
    տեղի տայ — տեղի տա
    ի հիւսիսոյ — ի հյուսիսո
    ի հարաւոյ — ի հարավո

2. Հետևություն արա՝ 

  • բառասկզբում ձայնավորից առաջ ի՞նչ է կարդացվում յ-ն
  • եա  հնչյունակապակցությունն ինչպես է կարդացվում
  • իւ հնչյունակապակցությունն ի՞նչ է կարդացվում
  • ոյ հնչյունակապակցությունն ինչպես է կարդացվում
  • բառասկզբում բաղաձայնից առաջ զ նախդիրն ինչպե՞ս ենք կարդում
  • ա, ո ձայնավորներից հետո գրված յ-ին ինչպես ենք վերաբերվում։

Համեմատիր գրաբար տեքստը աշխարհաբարի հետ.

Այս ժամանակ ալանները, բոլոր լեռնականների հետ միաբանվելով, Վրաց աշխարհի կեսն էլ իրենց կողմը ձգելով, մեծ բազմությամբ գալիս սփռվում են մեր աշխարհում: Արտաշեսն էլ ժողովում է իր զորքերի բազմությունը, և տեղի է ունենում պատերազմ երկու քաջ և աղեղնավոր ազգերի միջև: Ալանների ազգը փոքր — ինչ հետ է նահանջում և մեծ Կուր գետն անցնելով` բանակ է դնում գետի ափին` հյուսիսայինն կողմից. Արտաշեսն էլ գալով բանակում է գետի հարավային կողմում. գետը բաժանում է երկուսին:

Բայց որովհետև հայոց զորքերն ալանների թագավորի որդուն բռնում Արտաշեսի մոտ են բերում, ալանների թագավորը հաշտություն է խնդրում` խոստանալով տալ Արտաշեսին` ինչ որ ուզի, առաջարկում էր նաև երդումով դաշինք անել, որ ալանների երիտասարդներն այնուհետև չասպատակեն Հայոց աշխարհը: Երբ Արտաշեսը չի համաձայնում պատանուն հետ տալ, պատանու քույրը (Սաթենիկը) գալիս է գետի ափը, մի բարձրավանդակ և թարգմանների միջոցով ձայն է տալիս (խոսքն ուղղում է) Արտաշեսի բանակին:

3. Այս բառերն ու բառաձևրը գտիր և դուրս գրիր գրաբար հատվածից.

ժողովում է, լինում է, տեղի է տալիս (նահանջում է), անցնում է, բանակում է (բանակ է դնում), գալիս է, ձայնում է (ձայն է տալիս), այս ժամանակ, պատանու քույրը, գետի ափը, Արտաշեսի բանակը, գնալով, հասնելով, միաբանվելով,բոլոր լեռնականների հետ միաբանվելով, ձերբակալելով, մեծ բազմությամբ, երկու քաջ և աղեղնավոր ազգերի միջև, Ալանների արքայի որդուն, գետը նրանց միջև, երդումներ և դաշինք, ալանների երիտասարդները:

4. Գրիր այս բառերի նույնանիշները (նույն իմաստն ունեցող բառեր).

Վրաց աշխարհ, Հայոց աշխարհ:

Ի՞նչ վերաբերմունք ունի հեղինակն ալանների նկատմամբ (գրիր և պատճառաբանիր):

Ի՞նչ իմացար Արտաշեսի և Սաթենիկի մասին:

Նյութը՝ ըստ Սուսան Մարկոսյանի Գրաբարի ընթերցարանի։

Մայրենիի ընթերցարան (գրաբար), 1-ին մաս, Սուսան Մարկոսյան, 1994 (ներբեռնել)

 

Advertisements