09.16.2019

  1. Առաջադրանք. Տրված սյունակներից ընտրիր մեկական արմատ և նոր բառ ստացիր։ Եթե հնչյունափոխություն է տեղի ունենում, ներկայացրու այն։

9-Եր՝ բառակազմություն

Առաջադրանք. Լրացրու բաց թողած տառերը կամ տառակապակցությունները։

Ոսկեհանդեր- աշուն էր։ Անըն-մեջ մաղում էր տա-տկալի անձրևը։ Նստած իր այգու տա-տակամած քո-տիկում՝ ալեզար-, թավ ընչա-քներով ութսունի-ամյա Եղիազար պապը՝ խելացի աչքերով, խոհուն, կիսախու- պատուհանից լռելյայն նայում էր Արագածի՝ մշուշով երիզված ձյունափա- գագաթներին։ Ներանձնացած ինչ էր խորհում՝ դժվար էր գուշակել։ Տասնի-ը տարի առաջ, երբ հանկարծամահ եղավ կինը՝ Փիրուզ մայրիկը,  նա ներա-փոփ տարավ այդ վիշտը, և թվում էր՝ հազիվ մի ամիս դիմանա, բայց դիմացավ. նրան ապրելու ու վշտին դիմակայելու մղեցին ան-ա-րում աշխատանքը, հողը, ազգին ինչ-որ բանով օ-տակար լինելու պատրաստակամությունը։
Մեղմ, արծաթահնչ-ուն ձայնով սիրում էր խրատել. «Մարդը բարությամբ է գեղեցիկ»։

2. Վանկ (մի շնչով արտասանվող հնչյուն կամ հնչյունախումբ). վանկատում։ Բաց և փակ վանկեր։ Վանկատման հիմնական կանոնները.

  • Վանկը ձայնավորով սկսվում է, եթե առաջին վանկն է, և բառն սկսվում է ձայնավորով՝ ար-բան-յակ, իս-կա-պես և այլն։
  • Ոչ առաջին վանկը կարող է ձայնավորով սկսվել, եթե բառի մեջ երկու ձայնավոր հաջորդում են իրար՝ մի-ա-սին, հի-ա-նալ և այլն։
  • Վանկը սկսվում է մեկ բաղաձայնով։ Եթե բաղաձանների կուտակում կա, մնացածը մնում են նախորդ վանկում՝ բա-ղա-ձայն-ներ, հերձ-վա-ծող, կարծ-րա-ցում և այլն։
  •  Պետք է ուշադիր լինել գաղտնավանկի նկատմամբ. սովորաբար իրար հաջորդող երեք և ավելի բաղաձայնների մեջ լսվում, բայց չի գրվում ը։ Լսվող ու չգրվող ը հնչյունը նույնպես վանկարար է, վանկ է կազմում։ Օրինակ՝ հըռ-չակ, մըկ-րատ և այլն։

Վանկերը լինում են բաց և փակ։

  • Բաց վանկերը ձայնավորով վերջացողներն են։
  • Փակ վանկերը բաղաձայնով վերջացողներն են։

Առաջադրանք.

Վանկատիր տրված բառերը, դիմացը նշիր՝ քանի բաց և քանի փակ վանկ ունի տվյալ բառը.

Կայսրություն, վիրավոր, դասագրքեր, բարձրանալ, հետաքրքիր, տարրական, նկարչատուն, մկան, ստեղծագործություն, կարգախոս, բարձրաձայն, վկայական։

 

Գրականություն

Պատերա՞զմ, թե խաղաղություն՝ ըստ Էպոսի։ «Սասնա ծռեր» էպոսի 1000-ամյակի առթիվ Իսահակյանի բանաստեղծությունը՝ «Մեր պատմիչներն ու մեր գուսանները»։

  • Բանաստեղծության մեջ առաջին անգամ հանդիպած բառերի բառարանի կազմում։
  • Բանաստեղծության ենթատեքստը։ Գրառումներ բանաստեղծության շուրջ։
  • «Սասնա ծռերի» շուրջ սովորողների խոհերը։

Հանձնարարություն. Մինչև հաջորդ երկուշաբթի կարդա «Սասունցի Դավիթ» համահավաք բնագրի «Սանասար և Բաղդասար» և «Մեծ Մհեր» ճյուղերը, ամեն ճյուղի շուրջ 5 հարց կազմիր՝ դասարանում խաղ-մրցույթ անցկացնելու համար։